Nghệ thuật bonsai lĩnh nam

NÉT ĐẶC SẮC CỦA NGHỆ THUẬT BONSAI LĨNH NAM

Nghệ thuật Bonsai Lĩnh Nam theo đuổi sự thanh lịch và tao nhã, thoát tục, vừa có phần cảnh vừa có phần hồn, rất coi trọng vẻ đẹp tiềm ẩn, vẻ đẹp mơ hồ và cảm hứng sâu xa. Nó coi trọng việc dùng cảnh thật để làm nổi bật lên cảnh ảo, thực - ảo cùng kết hợp; coi trọng tầng lớp và chiều sâu, để đạt tới “hữu hạn biến thành vô hạn, có giới hạn biến thành vô giới hạn”, chỉ có thể hiểu ý nhưng không thể diễn tả bằng lời được, lôi cuốn mọi người, khiến người ta liên tưởng xa vời, ý nghĩa bất tận, ý vị sâu xa.

Bonsai Lĩnh Nam luôn có sở trường về thơ tình họa ý, những tác phẩm xuất sắc luôn có sức hấp dẫn kì diệu, ý vị sâu xa tế nhị và khiến người ta suy nghĩ bất tận. Các tác phẩm xuất sắc có thể thể hiện đầy đủ sự vận dụng linh hoạt đối với phép biện chứng nghệ thuật, giải quyết mọi mâu thuẫn trong tạo hình của cảnh vật, đáp ứng nguyên tắc sáng tạo nghệ thuật vừa đa dạng lại thống nhất.

1. Đặc điểm phần hình của Bonsai Lĩnh Nam

Các tác phẩm Bonsai đẹp có khả năng biểu hiện rất mạnh, và chúng có thể tạo ra các phương pháp xử lý chỗ trống thỏa đáng, dùng cái ảo để thay thế cho cái thực, để người xem có không gian tự do tưởng tượng. Sự sắp xếp của cảnh quan trong những bồn cảnh này có thể đạt đến độ dày - thưa hợp lí, cân đối hài hòa. Về nhịp điệu, thể hiện một hình thức “âm luật” thông qua những thay đổi về cao - thấp, lên - xuống, thưa - dày, đóng - mở, để truyền đạt cảm xúc tâm lý của con người và tăng cường sức biểu cảm của tác phẩm.

Các tác phẩm cây cảnh xuất sắc có những yêu cầu rất khắt khe về thần thái, kị công thức cứng nhắc thiếu tính đột phá, chú trọng việc nắm bắt thần thái và đường hướng, nghĩa là sắp xếp một cách có ý thức để đạt được “sự kết hợp giữa động và tĩnh”, làm cho tác phẩm trở nên sinh động và có tính nhạc.

Trong một tác phẩm Bonsai ưu tú thì hình dạng hoặc màu sắc của phong cảnh có đậm có nhạt, đồng thời nó có thể tạo thành một sự cân bằng không đối xứng. Đây là “Tương hành” nặng và nhẹ. Sự sắp xếp tỷ lệ của cảnh quan trong Bonsai phải đạt đến mức hài hòa, cân đối, truyền cảm hứng, mới có thể kết hợp tinh tế, có tính kết nối với nhau. Cành cây trong những Bonsai có tạo hình mỹ miều xinh đẹp, có mảnh có thô, trong thô có mảnh, trọng điểm nổi bật, đối xứng rõ ràng, hình thức tuyệt vời, tâm hồn đẹp đẽ, có thể thể hiện được cảnh càng ẩn, ý càng hấp dẫn, cảnh càng hiện, ý lại mơ hồ sâu thẳm. Cảnh vật của các tác phẩm Bonsai xuất sắc có thể thể hiện được “trong hiện có ẩn” để khơi dậy sự liên tưởng phong phú cho người xem, từ đó có lợi cho việc sáng tạo mới về cảm hứng nghệ thuật. Nghệ thuật Bonsai đã không thể quá bình thường, lại cũng không thể quá kỳ lạ. Quá bình thường thì sẽ không thú vị, quá kỳ dị thì lại mất tính tự nhiên, đạt đến thấy được cái kì lạ trong cái bình thường, kết hợp giữa tả thực với cảm hứng nghệ thuật và nhạc tính mới là tác phẩm xuất sắc.

2. Sự phong phú trong nội hàm của nghệ thuật Bonsai Lĩnh Nam

Các tác phẩm Bonsai xuất sắc có thể thể hiện được trong cương có nhu, trong nhu có cương, để đạt được “cương - nhu bổ trợ cho nhau”. Sự khéo léo và vụng về có quan hệ biện chứng. Trong nghệ thuật Bonsai khéo léo đương nhiên là một loại đẹp. Trên thực tế, vụng về cũng là một đẹp, không thể thiếu cái nào. Do đó, nên làm được đến khéo léo và vụng về tương hỗ lẫn nhau. Trong thế giới tự nhiên thì “khô héo và tươi tốt” đều tồn tại, trong Bonsai cũng thường dùng sự đối lập giữa “khô héo và tươi tốt” để tượng trưng cho cuộc đấu tranh giữa sự sống và cái chết, và từ đó cho thấy sức sống của sinh mệnh. Một tác phẩm Bonsai xuất sắc được truyền được cảm hứng rất mạnh mẽ chỉ từ trong một bồn nhỏ, đạt được “to, xa nhỏ”, có thể thể hiện được một cảnh quan với phạm vi cực rộng… là trong tiểu cảnh hòn non bộ thì lại càng như vậy.

Trọng lượng và kích cỡ của các loại cảnh vật khác nhau trong tác phẩm Bonsai xuất sắc phải xử lý được “tỷ lệ thích đáng”, vừa hợp lí tự nhiên, mà lại có tác dụng so sánh, làm nổi bật, khiến cho tác phẩm đạt đến hiệu quả nghệ thuật trong phạm vi nhỏ lại thấy to, ở gần mà lại thấy xa.

Tóm lại, các tác phẩm Bonsai xuất sắc có thể khiến người xem cảm nhận được tư tưởng tình cảm và trình độ mỹ học của các tác giả thông qua từng ngọn núi dòng sông, từng cành cây ngọn cỏ, từ đó khiến người xem tức cảnh sinh tình, nảy sinh sự liên tưởng trong cảnh vật hữu hạn của Bonsai.

HÌNH THÁI VÀ NỘI HÀM CỦA BONSAI LĨNH NAM

Tính phản đối xứng, phản cân đối và phản ngay ngắn có khả năng phát sinh ra càng nhiều hình thức mới trên cơ sở hình thức cố định hóa. Nghệ thuật văn hóa Trung Quốc từ trước đến nay luôn sùng bái thiên nhiên và chủ trương “Ngoại sư tạo hóa”, tức là học hỏi từ tự nhiên, trong giới tự nhiên luôn có những vẻ đẹp vô tận tồn tại trong hình tượng vô ngôn, chờ chúng ta khám phá và học hỏi để làm giàu kiến thức thẩm mỹ của mình, rộng mở tấm lòng và sáng tạo ra các mẫu Bonsai nhiều hơn, đẹp hơn.

1. Mỹ cảm ngoại hình của Bonsai Lĩnh Nam

Những chấn động đầu tiên của tất cả đối tượng thẩm mỹ đối với con người tất nhiên là hình thái lộ ra từ ngoại hình, đầu tiên là ở tạo hình đẹp không gì sánh bằng. Đối với nghệ thuật Bonsai, một tác phẩm Bonsai mà tạo hình phù hợp với tự nhiên và có hình dạng hoàn mỹ xuất hiện trước mắt mình, trước tiên người xem sẽ bị rung động bởi vẻ đẹp hình thái của Bonsai, sau đó, từ những biểu lộ ngoại hình của nó mà liên tưởng đến những thắng cảnh sông núi mà mình đã thưởng lãm, do đó mà chìm đắm, ngất ngây trong đó. Đây là nguồn cảm hứng nghệ thuật được truyền ra từ Bonsai, nguồn cảm hứng ấy là một vẻ đẹp tự nhiên. Như khi nhìn thấy một chậu cây thông cao lớn hùng vĩ, chúng ta sẽ nghĩ đến phong cảnh ở Hoàng Sơn và Thái Sơn, ngắm nhìn Bonsai kiểu cận thủy, sẽ nghĩ đến bóng hình của những ngọn sóng xanh, ngắm Bonsai cây Si cành lá xum xuê tươi tốt tựa như vào ngắm vườn đào Nam quốc vậy. Tất cả những điều nêu trên là đều do các loại cây khác nhau thông qua hình thức thể hiện đặc sắc đã truyền tải các phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp khác nhau.

2. Tầm quan trọng của nội hàm trong Nghệ thuật Bonsai Lĩnh Nam

Nghệ thuật Bonsai Lĩnh Nam không chỉ là một biểu hiện khách quan của “Ngoại sư tạo hóa”, mà còn chú trọng nhiều hơn đến biểu hiện chủ quan của “Trung đắc tâm nguyên” (trong đó phải có cảm nhận tình cảm của tác giả), khiến vẻ đẹp của thiên nhiên và tâm hồn bên trong của con người hòa quyện làm một, hoặc làm nổi bật những suy nghĩ và cảm xúc của chính mình trong tác phẩm, để mượn vật nói thay lời.

Những tác phẩm này thường có một phong cách độc đáo, về mặt hình thức thì rất có cá tính. Trong mối quan hệ giữa hình thức và nội hàm, người ta chú ý nhiều hơn đến vẻ đẹp thần vận và vẻ đẹp nội hàm. Đây chính là coi nhẹ hình thức nhưng coi trọng nội hàm mà chúng ta thường nói. Coi nhẹ hình thức không phải là nói rằng hình thức không quan trọng có thể bị bỏ qua, mà là thoát ra từ mô thức cổ hữu tự ngàn xưa, sáng tạo ra một hình thức mới đẹp hơn để truyền tải vẻ đẹp nội hàm, hoặc có thể nói, thể hiện bằng cách không chạy theo các chi tiết phức tạp, mà thể hiện nội hàm của tác phẩm bằng hình thức chấm phá đơn giản, sao cho đạt được sự hòa quyện giữa hình thức và tâm hồn. Điều này đòi hỏi các nghệ nhân Bonsai phải có sự tu dưỡng toàn diện, đặc biệt là lấy tu dưỡng văn hóa làm cơ sở cho sự sáng tạo của họ. Sự tu dưỡng này còn được gọi là “Tâm nguyên”, nó thường quyết định trình độ cao thấp của tác phẩm. Nội hàm văn hóa của nghệ thuật Bonsai Trung Quốc bao gồm cả tư tưởng Nho giáo, nghiêng về coi trọng luân lý đạo đức, gửi gắm tình cảm vào cảnh vật, đồng thời còn có biểu hiện của tư tưởng Thiền tông về “Không linh tịnh tịch” (yên ắng tĩnh mịch, sâu sắc vô cùng). Các biểu hiện cụ thể trong tác phẩm thì thường dùng thủ pháp so sánh tươi với héo, động với tĩnh, cương với nhu, cao với thấp, to với nhỏ, thưa với dày, thực với hư, và tìm tòi sự thống nhất trong mâu thuẫn giữa thuận và nghịch, trôi chảy và ngắc ngứ, bổng và trầm,… để tiến hành sáng tạo.

3. Thơ tình họa ý của Bonsai Lĩnh Nam

Nói Bonsai tựa như thơ ca không lời và danh họa 3D, đó quả thực là một đạo lý về bộ môn nghệ thuật tương thông, bất kỳ một loại hình nghệ thuật nào cũng đều được khơi nguồn từ cảm hứng trước vẻ đẹp tự nhiên, ngoài ra còn có lợi thế từ trải nghiệm và trí tuệ của tác giả là nhà văn hoặc nhà họa sỹ,… sau nữa còn được kết nối liền mạch với tinh hoa của nền văn hóa dân tộc đó, cho nên nói nghệ thuật vừa được kết nối lẫn nhau, vừa có thể học tập, làm gương cho nhau. Thưởng thức một bài thơ hay, ta có thể gửi gắm thi tình họa ý đó vào trong tác phẩm Bonsai, thưởng lãm một bức tranh đẹp ta cũng có thể truyền cảm hứng từ bức họa đó vào tác phẩm nghệ thuật cây cảnh. Thưởng lãm một tác phẩm Bonsai xuất sắc, bạn sẽ bị thuyết phục trước vẻ đẹp bề nổi bên ngoài, chiều sâu bên trong đầy ý vị, cuối cùng bị thu hút, hấp dẫn bởi cảm hứng nghệ thuật và nội hàm ý nghĩa mà tác phẩm truyền tải, lắng nghe âm thanh của thiên nhiên trong không gian tĩnh lặng, trải nghiệm quá khứ và hướng tới tương lai trong vòng đời của Bonsai từ cây non đến lúc già cỗi, tận hưởng niềm vui được gặt hái thành công từ xuân khai hoa đến thu kết quả, trong khung cảnh tĩnh lặng cảm ngộ được trí tuệ nhân sinh. Thơ hay như họa, họa đẹp như thơ, Bonsai đẹp cũng tựa như thơ và họa vậy.

PHÂN TÍCH KHÍ CHẤT VÀ THẾ CỦA NGHỆ THUẬT BONSAI LĨNH NAM

1. Tác dụng về sự tồn tại của khí chất

Khung cảnh Bonsai là cách sắp xếp, bố trí trong việc dựng tranh, là bản gốc, là một ý tưởng nghệ thuật trong quá trình mô phỏng hoặc sáng tạo. Cho dù là cách sắp xếp, bố trí nào thì cũng đều tương đối rập khuôn. Nếu như không phải dưới sự thúc đẩy của “Khí”, “Thế” sẽ không có sức sống, sẽ cảm thấy đơ cứng, ngưng trệ. Khí có thể được quy nạp và chia thành khí hữu hình và khí vô hình. Ý nghĩa hàm chứa của “khí” trong phạm vi nghệ thuật Bonsai bao gồm:

(1) Đại diện cho nguồn động lực sinh trưởng và phát triển của thực vật, và xu hướng về hướng di chuyển của dưỡng chất và nước. Như tác dụng quang hợp và tính hướng sáng của thực vật.

(2) Tượng trưng của thần vận, chúng ta thường nói thần thái cây, thế cây, khí chất, thần sắc, phong độ và cốt cách của cây tùng,… ví dụ các cành, nhánh cây trong nghệ thuật Bonsai có tạo hình giống chữ thảo, với tiêu chuẩn thẩm mỹ là “khí tới thần tới”, kết nối khí và thế của cây với nhau và chuyển hóa lẫn nhau thì mới có thể tạo ra hiệu quả nghệ thuật. Nếu chỉ trình bày và phân tích về cách sắp xếp, bố trí thì chỉ có thể chứng minh một khía cạnh của cấu trúc nguyên lý hội họa, hơn nữa mặt khác cần phải kết hợp “khí” của khí chất và thần vận để trình bày rõ ràng. Sắp xếp bố cục Bonsai không bằng Bonsai có thế. Bonsai tuyệt mỹ muốn đạt được có “thế”, thì bắt buộc phải kết hợp “khí” với “thế” và áp dụng chúng vào Bonsai, đó chính là cái gọi là “khí” và “thế”. Làm thế nào để hiểu “khí” và “thế” trong nghệ thuật Bonsai? Khí thuộc âm và thế thuộc dương. Âm dương là một danh từ thay thế, nó đại diện cho mối quan hệ triết lý về sự vật đối lập và thống nhất, dựa vào nhau để tồn tại, tác dụng lẫn nhau và chuyển hóa lẫn nhau. Ví dụ: nếu trời là dương và đất là âm, không có đất thì không có trời.

Sự biến đổi của thời tiết ảnh hưởng đến sự thay đổi và chuyển dịch của trái đất. Những trình bày và phân tích về “khí” và “thế” trong nghệ thuật Bonsai chính là cùng một triết lý về mối quan hệ giữa âm và dương, cấp độ tương đối sâu sắc, không giống như trực quan cành hướng sáng là cành dương, cành không hướng sáng là cành âm vậy, hoàn toàn tiềm ẩn theo phương thức nội hàm, dựa vào sự khai thác, thuyết minh và giải thích của các nhà nghệ thuật. Từ đó cho thấy, có sự thúc đẩy khí của cây thì mới có cảm nhận về “thế”, cái gọi là “thế” ắt phải làm, “thế” như vũ bão, không thể ngăn cản, sắp xếp chỉ là một bản gốc của bố cục tư thế hình thức, cái tinh hoa nên nằm ở “khí”, có khí của cây thì mới có khí thế, mới có cách biểu đạt cảm hứng, thần vận lấy “khí” làm động lực.

2. Ý nghĩa của thế trong hiệu quả tổng thể

Thói quen thị giác của con người là trước tiên ngắm nhìn tổng thể và sau đó mới tới các bộ phận khác. Cảm giác ánh nhìn đầu tiên là trọng điểm của tạo hình, “Thế cây cảnh” là trực quan nhất và ấn tượng sâu sắc nhất. Khi thưởng lãm Bonsai thì điều đó cũng không ngoại lệ: bắt đầu từ hiệu quả tổng thể của tác phẩm, và sau đó đi sâu vào rễ, thân, cành, lá, chậu, và trang trí. “Thế cây” là yếu tố đầu tiên để đánh giá Bonsai. Thiết kế là sự biểu hiện của sáng tạo và là một quá trình tư duy hình ảnh. Thiết kế của tạo cảnh trong Bonsai phải nắm cụ thể của việc tạo ra ý tưởng. Thiết kế của tạo cảnh trong Bonsai phải nắm bắt được bản chất đặc trưng của đối tượng thiết kế, sắp xếp và tổ chức các đối tượng muốn thể hiện. Cách tốt nhất để sáng tạo bản thiết kế là vẽ lại nội dung hình ảnh muốn thể hiện bằng đồ họa trên giấy. Đôi khi để tăng tính biểu cảm và sức hấp dẫn của nghệ thuật, bố cục và quy tắc tổng thể có thể sử dụng phương pháp phóng đại để hoàn thành. Phóng đại là cách hiệu quả nhất để tạo “Thế Bonsai”, và cần phải coi không gian trống là trọng tâm của thiết kế. “Dày không thông gió, thưa không đứng vững” là sự đối lập và thống nhất của mâu thuẫn, là phương pháp hiệu quả nhất và là cái then chốt để tạo ra thế Bonsai. Tạo hình là việc sử dụng các kỹ thuật nghệ thuật để tạo nên và hoàn thiện hình tượng tổng thể mà mình muốn thể hiện. Tạo hình Bonsai thân cây là toàn bộ quá trình sáng tạo, hoàn thiện sản phẩm thông qua việc tối ưu hóa và kết hợp các thân cây, cành, lá, chậu cảnh, đồ trang trí và khung cây. Hơn nữa hiệu quả tổng thể của tác phẩm là biểu hiện bên ngoài của thế Bonsai, là một kiểu thần thái, khí chất, đặc trưng mà chỉnh thể tác phẩm biểu hiện, là sự tổ hợp của đường nét bên ngoài và nội dung bên trong, là sự tái hiện và thăng hoa của cảnh quan thiên nhiên. Trong đó nội hàm là sự hợp nhất của thần thái bên ngoài và bản chất hồn cốt bên trong của cảnh vật. Ngắm nhìn từ xa, có một hiệu quả nghệ thuật kì diệu như hớp hồn người xem, khiến họ không thể không dừng lại thưởng lãm. Việc thưởng lãm Bonsai trước hết là coi trọng thế của nó. “Phù dao trực thượng” - Lên như diều gặp gió, “Phiên giang đảo hải” - Dời sông lấp biển” đều là những thế cây phô trương cái đẹp của nó ra bên ngoài. “Tọa vững như chuông, đứng vững như tùng”, “Mượt mà nhờ có mưa xuân, ấm áp như ngọc vừa luyện”, đây là thế tĩnh ẩn bên trong. Thế cây có thể lay động lòng người và có thể tác động đến tâm hồn con người. Thông qua biểu hiện của thế cây để đi sâu vào quan niệm nghệ thuật, nâng cao tính nghệ thuật là vấn đề then chốt để khẳng định tác phẩm đó thành công hay thất bại.

3. Hình thức biểu hiện của Thế Bonsai

Thế cây ở khắp mọi nơi. Tất cả bề ngoài của sự vật đều tồn tại “Thế” ẩn ở phía trong và “Thế” phô trương ra ngoài. “Thế” và “Thái” tồn tại phụ thuộc vào nhau, “Thế” và “Vận” hòa vào nhau cả bên ngoài lẫn bên trong. Thế cây mạnh mẽ, tươi tốt thì sức sống tràn trề; thế cây đón khách thì nho nhã, lịch thiệp; thế cây cuồn cuộn đổ thì “Ba vạn thước cao dòng thẳng xuống”; thế cây hùng dũng, kì vĩ thì xao động trời xanh; thế cây kì vĩ cheo leo tựa đá từ trên đỉnh núi cao sà xuống, thế cây siêu kì thì thanh cao bay bổng, thoát tục, không vướng bụi trần… nhiều không thể kể xiết. Thế của Bonsai - Cây cảnh là một hình ảnh vật thể, hữu hình, có thể nhìn ngắm, sờ mó và cảm nhận.

4. Đặc trưng hình thái của Thế Bonsai

Thế Bonsai được tạo thành từ Lượng cảm, Động cảm và Lực cảm. Lượng cảm được sản sinh ra từ trọng lượng và thể tích, cho nên các tác phẩm quy mô lớn được bày trong sân triển lãm thường luôn mang lại cho mọi người cảm giác đặc biệt bắt mắt. Động cảm được sản sinh ra từ sự quan sát của mọi người đối với các vật thể chuyển động. Chuyển động chắc chắn sẽ có đặc điểm, khi người xem nhìn thấy chuyển động tương đồng hoặc tương tự một lần nữa thì sẽ thấu hiểu được “Động cảm”, thông qua Động cảm để lĩnh hội được Lực cảm. Đây là sự kết hợp hài hòa, thống nhất chặt chẽ giữa Động cảm và Lực cảm để tạo ra “Thế”.

5. Quan hệ giữa Thế và Lực của Bonsai

Lực là sự vươn dài của Thế, Thế là sự gom góp của Lực, có Lực thì sẽ có Thế. Thế phát mà động, Lực theo đó mà sinh ra động. Tác phẩm Bonsai thành công thì cái thế lớn và hiệu quả cao bao quanh nó có thể gợi mở, thay đổi tình cảm của người thưởng lãm, có thể đem đến tiếng nói chung, cụ thể mà nói thì chính là tự cảnh mà ngộ ra tình, đạt đến sự gắn bó, giao hòa giữa cảnh và tình, sự thống nhất giữa dáng vẻ bên ngoài và ý tưởng bên trong, tức là lĩnh hội được ý đồ sáng tác, tư tưởng chủ đề của tác giả tự dáng vẻ bên ngoài của tác phẩm, từ đó hiểu sâu sắc hơn nội hàm ý nghĩa của tình và cảnh mà tác giả muốn thể hiện, cuối cùng khiến cho người thưởng lãm có những liên tưởng tình cảm khác nhau, sản sinh ra cảm hứng nghệ thuật đối với Bonsai.

6. Cách lấy Thế và tạo Thế Bonsai

Cách lấy thế Bonsai là phát hiện và sử dụng tư thế vốn có của cây cảnh thông qua việc quan sát và so sánh lặp đi lặp lại nhiều lần. Tạo thế Bonsai là tạo ra thế cây với hình thái hoàn toàn mới bằng phương pháp thủ công nhân tạo. Là một môn nghệ thuật, Bonsai chắc chắn phải thể hiện được tư tưởng tình cảm của tác giả, các yếu tố chủ quan của tác giả đóng một vai trò cực kỳ quan trọng. Cách lấy thế Bonsai chủ yếu là phát hiện đầy đủ cá tính và tinh hoa của cây cảnh, từ đó lấy làm ý tưởng thiết kế, cũng tức là lấy vật liệu, thu thập tư liệu để xác định chủ đề. Tạo thế Bonsai chủ yếu được quyết định bởi cách sắp xếp vị trí, cách kết thúc ở phần đỉnh ngọn và cách để trống của thân cành, sự nuôi dưỡng tổng thể của các cành nhánh và thế cảnh. Cây cảnh trong Bonsai Lĩnh Nam rất có sở trường trong việc thể hiện cành nhánh, đó cũng là một trong những điểm quan trọng để thưởng lãm. Các nét trong hội họa thư pháp Trung Quốc có thể thể hiện những tình cảm nhất định, có thể thể hiện được cường độ, nhịp điệu và âm luật, càng có thể thể hiện được thế của toàn cảnh Bonsai. Việc sử dụng đường nét để tạo hình là nét đặc sắc của quốc họa Trung Quốc. Bonsai và thư pháp là “nghệ thuật chị em” - hình thức nghệ thuật cơ bản gần giống nhau, cho nên các đường nét trong nghệ thuật Bonsai cũng có thể thể hiện ra những tình cảm nhất định, thậm chí có thể phản ánh các đặc trưng thời đại riêng.

Nghệ thuật hiện đại nhấn mạnh phải thể hiện được vẻ đẹp của kết cấu, nhịp điệu và âm luật trong tác phẩm. Là một hình thức nghệ thuật, Bonsai cũng phải theo kịp thời đại. Tuyệt mỹ siêu phàm là cấp độ cao nhất của nghệ thuật Bonsai: trong sáng tạo Bonsai, tác giả đưa những nghiên cứu và hiểu biết sâu sắc về tự nhiên, tư tưởng tình cảm cá nhân vào Bonsai, khiến cho phong cách của tác phẩm rõ ràng, đạt tới mức độ cảnh theo ta nhưng không vượt qua quy tắc, đó mới là tuyệt mỹ siêu phàm. Để đạt đến cấp độ này, các tác giả Bonsai phải có sở trường về vận dụng cách lấy thế và tạo thế Bonsai để làm phong phú thêm hiệu quả nghệ thuật.