InBonsai

Zioło przyprawowe

MARSZAŁEK WIETNAMSKI

(Elsholtzia ciliata)

Marszałek to zioło przyprawowe uprawiane w wielu krajach i w Wietnamie. Spożywa się go na surowo, samodzielnie lub razem z innymi warzywami liściastymi; jest niezbędny w daniach z tofu z mam tom oraz w daniach z meduzy.

Zioło przyprawowe

Ciepło
Wilgociolubny
Pulchna

Care Notes

Siew nasion

Zapotrzebowanie na wodę

Wilgociolubny, podlewać co 2–3 dni
Marszałek wietnamski

MARSZAŁEK WIETNAMSKI

Elsholtzia ciliata

25-30
kg nasion / 1000 m²
35-40
Dni do zbioru

1. Cechy biologiczne

Roślina zielna, łodyga kanciasta, wysokość 40–50 cm. Liście żółtozielone, aromatyczne, lekko ostre. Kwiaty jasnopurpurowe.

Adaptacja: 85%

2. Zastosowanie

Zioło przyprawowe (na surowo, do tofu z mam tom) oraz lecznicze (bóle głowy, przeziębienia).

Wartość: 90%

3. Technika uprawy

Sezon wiosenny (marzec–kwiecień). Siew nasion lub sadzonki. Zrównoważone nawożenie.

I. Zastosowanie

Marszałek wietnamski to zioło przyprawowe uprawiane w wielu krajach i w Wietnamie. Spożywa się go na surowo, samodzielnie lub z innymi warzywami liściastymi; niezbędny w daniach z tofu z mam tom (pastą z krewetek) oraz z meduzą.

Cenny surowiec leczniczy: marszałek pomaga przy wielu dolegliwościach – bólach głowy, przeziębieniach, bólach mięśniowo-szkieletowych, zawrotach głowy, mroczkach przed oczami itp.

II. Cechy biologiczne

  • Łodyga i liście: roślina zielna o kanciastej łodydze, wysokości około 40–50 cm. Silnie się rozkrzewia. Liście żółtozielone, brzeg ząbkowany, o aromatycznym, lekko ostrym smaku.
  • Kwiaty: drobne, jasnopurpurowe, zebrane w grona na wierzchołkach pędów.
  • Klimat: marszałek lubi klimat ciepły, umiarkowany, znosi upały.
  • Gleba: rośnie na różnych typach gleb, najlepiej na lekkiej, pulchnej, próchnicznej, o pH 5,5–7. Lubi wilgoć, ale nie znosi zalewania.
  • Składniki odżywcze: aby zioło zachowało aromat, ograniczać azot, zwiększać dawki potasu.

III. Technika uprawy

1. Terminy

Marszałek wysiewa się przede wszystkim wiosną. Najlepszy termin: marzec, ewentualnie początek kwietnia.

2. Gleba i nawożenie

Gleba: dokładnie zaorać, oczyścić z chwastów. Zagony szerokie 1,1–1,2 m, wysokie 0,15–0,20 m, bruzdy 0,25–0,30 m.

  • Dojrzały nawóz organiczny: 1,5–2,0 tony
  • Superfosfat: 25–30 kg
  • Chlorek potasu: 15–17 kg
  • NPK: 50 kg (nie nadużywać azotu mineralnego)

* Nawożenie podstawowe: cały nawóz organiczny, superfosfat i 1/3 potasu. Wymieszać z glebą przed sadzeniem. * Nawożenie pogłówne: można dodać 50 kg makucha oraz 15–20 kg DAP.

3. Technika rozmnażania

Marszałek można rozmnażać z rozsady, siać bezpośrednio lub sadzić z sadzonek.

  • Rozsada: nawożenie podstawowe – 2–3 kg nawozu organicznego/m². Nasiona moczyć w ciepłej wodzie (35–40°C) przez 10–12 h. Norma siewu: 3–4 g/m². Po 25–30 dniach (wysokość roślin 12–15 cm) przesadzić.
  • Siew bezpośredni: gdy rośliny osiągną 12–15 cm, prześwietlić do rozstawu 20–30 cm.
  • Sadzonki: wybierać półzdrewniałe pędy, ciąć na odcinki 12–15 cm (3–4 węzły). Rozstaw 30×20 cm, sadzić ukośnie, zagłębiać 2/3 sadzonki.

4. Pielęgnacja

  • Podlewanie: po posadzeniu utrzymywać wilgoć. Po wzejściu/ukorzeniu podlewać co 2–3 dni. Nie dopuszczać do przesuszenia; drenować przy ulewnych deszczach.
  • Spulchnianie i odchwaszczanie: po ukorzeniu rozbić skorupę glebową, lekko obsypać, regularnie odchwaszczać.
  • Nawożenie pogłówne: 12–15 dni po wschodach. Po każdym zbiorze 15–20 kg NPK. Można rozcieńczyć w wodzie (1–2%). Bezwzględnie nie używać świeżego obornika.
  • Ochrona: niewiele szkodników. Pod koniec lipca i sierpnia mogą wystąpić infekcje grzybowe. Stosować preparaty biologiczne lub roślinne.

IV. Zbiór i materiał siewny

  • Siew bezpośredni: po 45–50 dniach można przerzedzać do konsumpcji.
  • Z rozsady: zbiór po 50–55 dniach.
  • Z sadzonek: zbiór po 35–40 dniach.
  • Odstępy między zbiorami: 25–30 dni.

Wybierać silne, zdrowe rośliny z licznymi pędami i kwiatami. Kwitnienie październik–listopad, zbiór roślin nasiennych w grudniu. Ścinać całe rośliny, suszyć, omłócić, przechowywać w przewiewnym miejscu. Plon nasion ok. 25–30 kg na 1000 m².

Warunki uprawy

Nawożenie na 1000 m²: Dojrzały nawóz organiczny: 1,5–2,0 tony Superfosfat: 25–30 kg Chlorek potasu: 15–17 kg NPK: 50 kg (nie nadużywać azotu mineralnego) * Nawożenie podstawowe: cały nawóz organiczny, superfosfat i 1/3 potasu. Wymieszać z glebą. * Pogłówne: dodatkowo 50 kg makucha i 15–20 kg DAP. 3. Technika rozmnażania Z rozsady, siew bezpośredni lub z sadzonek. Rozsada: 2–3 kg organiki/m², moczenie nasion 35–40°C 10–12 h, 3–4 g/m². Po 25–30 dniach (12–15 cm) przesadzać. Bezpośrednio: przerzedzać do 20–30 cm. Sadzonki: 12–15 cm (3–4 węzły), rozstaw 30×20 cm, sadzić ukośnie, zagłębiać 2/3. 4. Pielęgnacja Podlewanie: utrzymywać wilgoć, co 2–3 dni. Spulchnianie po ukorzeniu. Pogłówne 12–15 dni po wschodach; po każdym zbiorze 15–20 kg NPK (1–2% roztwór). Nie używać świeżego obornika. Ochrona: niewiele szkodników; w lipcu–sierpniu możliwe infekcje grzybowe. IV. Zbiór i materiał siewny Siew bezpośredni: 45–50 dni do przerzedzania. Z rozsady: 50–55 dni. Z sadzonek: 35–40 dni. Odstępy 25–30 dni. Materiał siewny:

Wybierać silne, zdrowe rośliny z licznymi pędami i kwiatami. Kwitnienie X–XI, zbiór nasion XII. Ścinać całe rośliny, suszyć, omłócić, przechowywać w przewiewnym miejscu. Plon nasion ok. 25–30 kg na 1000 m².

Sadzenie

Marzec–kwiecień (sezon wiosenny).

Pielęgnacja

Podlewanie co 2–3 dni.

Zbiór (z rozsady)

Po 50–55 dniach.

Kolejne pokosy

Co 25–30 dni.