Rau Gia Vị
MÙI TA
(NGÒ RÍ)
Mùi ta dùng để ăn kèm với các loại rau sống khác hoặc dùng với phở và một số món canh... Mùi ta có mùi thơm dịu, hấp dẫn.
Điều Kiện Sống
Chuẩn Bị
Nhu Cầu Nước
Mùi Ta
Coriandrum sativum L
1. Đặc Điểm Sinh Học
Rễ chùm. Thân thảo, cao 15-50cm. Lá xanh nhạt, xẻ 3 thùy. Hoa trắng hoặc hồng. Quả hình cầu, vàng sáng.
2. Công Dụng
Ăn sống, gia vị phở, canh. Chữa bệnh thông thường, kích thích tiêu hóa. Công nghiệp mỹ phẩm, thực phẩm.
3. Kỹ Thuật Trồng
Thích hợp nhất vụ đông xuân (Tháng 9-3). Gieo vãi, lấp đất bột và rơm rạ.
I. Công Dụng
Mùi ta là cây rau gia vị quan trọng trong vụ đông xuân. Mùi ta dùng để ăn kèm với các loại rau sống khác hoặc dùng với phở và một số món canh... Mùi ta có mùi thơm dịu, hấp dẫn.
"Mùi ta có tác dụng chữa trị một số bệnh thông thường, kích thích tiêu hóa."
Các công dụng khác: Hạt mùi có tác dụng chữa trị bệnh sởi. Hạt mùi còn được dùng trong công nghệ làm mỹ phẩm, thực phẩm (ướp trà)...
II. Đặc Điểm Sinh Học
- Rễ & Thân: Hệ rễ của mùi ta thuộc loại rễ chùm, phân bố chủ yếu ở tầng đất mặt. Là cây thân thảo, cao từ 15 - 20cm đến 50cm tùy thuộc giai đoạn sinh trưởng của cây, có khả năng phân cành.
- Lá & Hoa: Lá có màu xanh nhạt, cuống lá gần gốc thường dài, mỗi lá có 2 - 3 đôi lá chét. Lá chét ở gần cuống thường mọc đối xứng, lá chét ở phía ngọn mọc riêng rẽ. Mỗi chét lá đều xẻ 3 thùy, lá chét tròn, có răng cưa. Những lá ở gần ngọn thì thùy lá nhỏ, hình sợi. Hoa trắng, đôi khi có màu hồng. Quả hình cầu, có màu vàng sáng.
- Khí hậu: Mùi ta ưa khí hậu ôn hòa, có khả năng chịu rét, khi nhiệt độ tăng cao, cây sinh trưởng khó khăn, còi cọc.
- Đất trồng: Là cây ưa ánh sáng, cây có thể sinh trưởng trên nhiều loại đất nhưng tốt nhất vẫn là đất cát pha, đất thịt nhẹ, có độ pH trung tính, mùi ta có thể sinh trưởng trên đất hơi kiềm.
III. Kỹ Thuật Trồng Trọt
1. Thời Vụ
- Vụ chính: Thời vụ gieo thích hợp nhất từ tháng 9 đến tháng 3 năm sau (Vụ đông xuân).
- Vụ sớm: Gieo từ tháng 7, tháng 8. Ở thời vụ này do nhiệt độ cao, mưa nhiều cây sinh trưởng khó khăn nên cần làm mái che cho cây con.
- Vụ muộn: Ở những nơi ấm áp có thể gieo vào tháng 1 - 2 năm sau.
2. Đất & Phân Bón
Làm đất: Cày bừa kỹ, tơi xốp, sạch cỏ dại. Mặt luống rộng 1,1 - 1,2m (có thể 1,3-1,5m), cao 0,15m - 0,20m. Rãnh 0,20 - 0,25m.
Phân bón cho 1.000m²:
- Phân hữu cơ: 1,0 - 1,5 tấn (hoai mục)
- Supe phốt phát: 20 - 30 kg
- Phân NPK: 25 - 35 kg
- Clorua kali: 15 - 18 kg
* Bón lót: Toàn bộ phân hữu cơ, supe phốt phát, 1/3 NPK, 1/3 Kali. Trộn đều vào mặt luống. Nghiêm cấm dùng phân chưa hoai. Cần coi trọng bón kali hoặc tro bếp để tăng hương vị.
3. Gieo Hạt & Chăm Sóc
- Hạt gieo: 1,5 - 2,0kg/1.000m². Ngâm nước ấm 35 - 40°C trong 10 - 12 giờ. Rửa sạch, để róc nước rồi gieo.
- Cách gieo: Gieo vãi đều trên mặt luống. Có thể trộn hạt với đất bột để gieo cho đều. Sau gieo phủ lớp đất bột kín hạt, rồi phủ rơm rạ cũ hoặc mùn rác.
- Chăm sóc:
- Tưới nước: Dùng thùng gương sen tưới giữ ẩm. Hàng ngày tưới 1 lần hoặc cách ngày 1 lần. Dùng nước sạch.
- Tưới thúc 1: Khi cây 2-3 lá thật. Dùng 5-6kg NPK + 3-4kg Kali, hòa nồng độ 1%. Tưới xong rửa lá bằng nước sạch.
- Tưới thúc 2: Khi cây 4-5 lá. Cách làm như lần 1. - Phòng trừ sâu bệnh: Nên dùng thuốc sinh học cho rau gia vị ăn sống. Làm cỏ thường xuyên bằng tay.
IV. Thu Hoạch & Để Giống
- Rau thương phẩm: Sau khi cây mọc từ 30 - 35 ngày thì có thể thu hoạch. Dùng dầm đào cây, rửa, rồi bó lại thành mớ. 1kg có khoảng 30 - 40 mớ.
- Để giống: Tỉa thưa 10 - 12cm/cây. Từ khi ra hoa đến đậu quả khoảng 40 - 45 ngày. Khoảng tháng 3 cắt cây giống, phơi khô, đập, vò, làm sạch, phơi lại cho khô rồi bảo quản.
- Năng suất hạt: 35 - 40kg/1.000m².
Quy Trình Sinh Trưởng
Gieo Hạt
Ngâm hạt 35-40°C, 10-12h. Gieo vãi.
Chăm Sóc
Tưới nước hàng ngày. Bón thúc khi cây 2-3 lá và 4-5 lá.
Thu Hoạch Rau
Sau 30-35 ngày.
Thu Hoạch Giống (Tùy chọn)
Khoảng tháng 3 (khi quả chín vàng).