Gia Vị & Dược Liệu
NGHỆ
(Curcuma longa)
Nghệ là loại gia vị được sử dụng rộng rãi trong đời sống hằng ngày, dùng để nấu ăn, nhuộm màu thực phẩm và là dược liệu quý chữa nhiều bệnh.
Điều Kiện Sống
Chuẩn Bị
Nhu Cầu Phân Bón
Nghệ
Curcuma longa
1. Đặc Điểm
Thân thảo sống lâu năm, thân củ phát triển mạnh. Lá to như lá dong, có mùi thơm.
2. Công Dụng
Làm gia vị (cari, ốc đậu), nhuộm màu, chữa đau dạ dày, tá tràng.
3. Kỹ Thuật
Trồng vụ Xuân (Tháng 2-3). Cần đất tơi xốp, bón đủ Kali.
I. CÔNG DỤNG
Nghệ là loại gia vị được sử dụng rộng rãi trong đời sống hằng ngày. Nghệ được dùng để nấu các món ăn: ốc đậu, cari, canh dọc mùng hoặc tẩm ướp thức ăn.
Nghệ còn dùng để nhuộm màu thức ăn rất an toàn.
"Dược liệu quý: chữa viêm loét dạ dày - tá tràng"
Nghệ là dược liệu quý dùng để chữa trị một số bệnh: viêm loét dạ dày - tá tràng, v.v...
II. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC
- Nguồn gốc: Nghệ là cây thân thảo, sống lâu năm, có nguồn gốc ở vùng Nam Á nhiệt đới, những vùng có nhiệt độ ấm áp.
- Thân & Củ: Thân củ cây nghệ phát triển mạnh, phình to thành bộ phận sử dụng. Thân giả do bẹ lá tạo thành. Là thân thảo cao hàng mét hoặc hơn tùy thuộc vào giống, môi trường sống và kỹ thuật trồng trọt.
- Lá: Lá nghệ to, rộng giống như lá dong, nhưng mềm và có mùi thơm.
- Khí hậu: Nghệ ưa thích ánh sáng tán xạ, có thể sinh trưởng ở ven rừng, dưới tán cây thân gỗ chưa khép tán. Là cây có khả năng chịu khô hạn.
- Đất trồng: Nghệ sinh trưởng tốt ở nơi có tầng canh tác dày, tơi, xốp, giàu chất hữu cơ.
- Dinh dưỡng: Nghệ rất mẫn cảm với sự thiếu hụt kali trong đất. Vì vậy đất trồng nghệ phải bón đầy đủ kali.
III. KỸ THUẬT TRỒNG TRỌT
1. Thời vụ
- Miền Bắc: Những nơi mùa xuân ấm áp trồng vào tháng 2, tháng 3, muộn hơn trồng vào trung tuần tháng 4.
- Miền Nam: Có thể trồng nghệ vào đầu mùa khô tháng 11 đến tháng 12.
2. Đất và phân bón
Đất: Cày bừa kỹ, sạch cỏ dại. Mặt đất phẳng thì lên luống. Luống rộng 1,0 - 1,2m, cao 0,25 - 0,30m, rãnh 0,25 - 0,30m.
Phân bón cho 1.000m²:
- Phân hữu cơ: 1,5 - 2,0 tấn
- Phân NPK: 40 - 50kg
- Supe phốt phát: 20 - 30kg
- Clorua kali: 15 - 20kg
* Bón lót: toàn bộ phân hữu cơ, phân lân và 1/3 phân kali. Trộn đều với đất trong hốc/rạch.
3. Khoảng cách & Cách trồng
- Khoảng cách: 40 - 50cm (hàng) x 25 - 30cm (cây).
- Cách trồng: Chọn củ giống khỏe, không sâu bệnh, cắt đoạn có 2-3 mầm. Đặt củ giống, ấn nhẹ tiếp xúc đất. Lấp đất bột dày 5-6cm.
4. Chăm sóc
- Tưới nước: Giữ ẩm hằng ngày 1-2 lần. Khi cây sinh trưởng mạnh cần nhiều nước. Ngừng tưới 3-4 tuần trước thu hoạch.
- Xới vun: Khi cây mọc thì xới phá váng, vun nhẹ, trừ cỏ. Khi cây có 4-5 lá thì vun cao.
- Bón thúc: Bón vào các giai đoạn: 1-2 lá, 2-3 lá, 4-5 lá và thời kỳ củ phát triển. Hòa tan phân vào nước 1-2% để tưới hoặc bón khô cách gốc 7-10cm rồi tưới nước.
- Chú ý: Không lạm dụng đạm vô cơ (lá quá tốt sẽ hại củ). Cần cung cấp đủ Kali khi hình thành củ.
IV. THU HOẠCH VÀ ĐỂ GIỐNG
Sau khi trồng khoảng 10 - 12 tháng, cây nghệ sẽ già, lá gốc vàng úa, củ vàng thì có thể thu hoạch.
Cách thu: Dùng cuốc, cuốc đất ở hai bên mép luống, sau đó nhổ cả cây, dùng dao cắt thân lá rồi thực hành phân loại.
Bảo quản: Sau khi hong nghệ cho se vỏ thì có thể bảo quản ở nơi cao ráo, thoáng mát.
Quy Trình Sinh Trưởng
Trồng
Vụ Xuân (Tháng 2-4) hoặc đầu mùa khô.
Chăm Sóc & Bón Thúc
Khi cây có 1-2 lá, 2-3 lá, 4-5 lá. Vun gốc cao.
Tạo Củ
Cần cung cấp đủ Kali và nước.
Thu Hoạch
Sau 10-12 tháng. Lá vàng, củ già.