Cách chọn mai chưng ngày tết

Mùa mai ra hoa trùng vào dịp Tết Nguyên Đán, nên từ xa xưa hoa mai được xem là biểu tượng của ngày Tết cổ truyền đối với đa số người miền Nam, cũng giống như hoa đào vốn được người miền Bắc coi là biểu tượng của ngày Tết vậy.

Hoa mai tượng trưng cho sự may mắn, cho niềm hy vọng tràn đầy, cho sự thịnh vượng và làm ăn phát đạt của mọi người mọi nhà. Vì vậy, trong ngày Tết mà thiếu sự hiện diện của hoa mai thì dù có chuẩn bị chu đáo cho Tết đến đâu, người ta cũng vẫn thấy…chưa được đầy đủ.

Hoa mai trong ngày Tết vừa được dùng dâng cúng trên bàn thờ Tổ tiên (mai cành chưng trong lộc bình), vừa được làm vật trang trí tại phòng khách gia đình (mai kiểng trồng chậu), nơi đón tiếp bà con họ hàng cùng bè bạn thân quen tới nhà chúc Tết. Vì vậy, nhà nào cũng cố chọn cho được những cành hoặc cây mai thiệt đẹp: đẹp từ từng nụ hoa đến dáng thế…

Với người có đất đai rộng rãi, sẵn có mai trồng trong vườn nhà, thì trước Tết khoảng đôi ba tháng họ đã lo bỏ công sức ra chăm sóc tưới bón, cố o bế từng cây mai kiểng một, với hy vọng cây nào cũng ra hoa đẹp đúng vào ngày đầu năm. Còn với những ai gần Tết là… đến hẹn đi mua mai, thì trước ngày 20 tháng Chạp, có khi sớm hơn, họ đã tranh thủ những giờ rỗi rảnh để nhiều lần lui tới các vườn mai hoặc các khu “chợ mai Tết” gần nhà để mong lựa được những cây mai vừa ý, và cũng hợp với khả năng tài chánh của mình.

Do ý nghĩa của việc chưng, cúng mai ngày Tết là mong “rước” được sự may mắn đến với gia đình, nên người nghèo thì mua mai cành, còn người giàu thì chưng mai cây, giá mỗi chậu từ vài ba trăm ngàn đến cả chục triệu. Nhưng, dù mua mai cành hay mua mai cây thì bất cứ ai cũng mong muốn chọn cho được những cành, những cây vừa sai hoa, vừa nở được đúng giờ thiêng liêng nhất của năm mới, như vào giờ giao thừa hay vào sáng mồng một Tết…

Đầu năm mới có cây mai trổ hoa đẹp thì đó là điều ai cũng mừng, niềm hân hoan hy vọng của mọi người trong gia đình như được nhân lên gấp nhiều lần. Nếu ngược lại, vào giờ giao thừa hay sáng mồng một mà trên cành hoa mai chưa chịu nở, thử hỏi đối với mọi người có thất vọng nào hơn? Chẳng lẽ đem những cành và cây mai đó vất ra đường, nên nhiều người đã nhanh trí gắn vội vào cành một số hoa mai giả.

Để tránh được việc “dở khóc dở cười” trong ngày đầu năm mới như vậy, khi đi mua mai quí vị nên biết cách chọn lựa, nhất là phải có kinh nghiệm đoán biết được hoa trên cành có nở đúng vào ngày Tết mới chọn mua. Mọi việc nên tự tin vào tài suy đoán của mình, chứ không nên vội vã cả tin vào lời người bán, mặc dầu vẫn biết có nhiều người làm nghề buôn bán nhưng tâm địa họ rất thật tình…

Cách chọn mai cành

Muốn mua được cành mai để chưng, cúng Tết đúng với ý muốn của mình, mời quí vị tham khảo những điều chúng tôi nêu ra dưới đây:

✓ Không nên mua mai cành quá sớm, mà nên mua vào ngày cận Tết

Khoảng 28 hay 29 tháng Chạp. Mua mai cành vào những ngày cận Tết như vậy với giá đắt nhưng tránh được trường hợp bị lầm: đến ngày này mà đa số hoa trên cành còn nhỏ thì phải chờ… qua Tết mới chịu nở, hoặc trên cành nhiều hoa đã chực… bung cánh, thì những cành này có được rao bán với giá… củi cũng không nên mua. Ta chỉ nên chọn những cành thật tươi, thật cứng cáp, không bị gảy giập. Loại cành này sẽ tươi tốt suốt cả ba ngày Tết. Đã thế, trên cành phải có một số búp hoa đang có độ lớn no tròn, lớp đài hoa bao bọc bên ngoài đã có độ xanh bóng, vì các nụ hoa mai như vậy có khả năng một vài hôm sau sẽ nở. Có nghĩa hoa đó sẽ nở đúng Tết.

✓ Nên chọn những cành trên đó có nhiều cỡ hoa lớn nhỏ khác nhau:

Đoán chừng các nụ lớn sẽ nở vào ngày đầu năm, số còn lại sẽ nở lai rai suốt cả ba ngày Tết…

✓ Cần chọn những cành mới được đốn, bằng chứng là vết cưa cắt hãy còn tươi, những lá non đầu cành chưa có dấu hiệu héo rủ.

✓ Khi mua mai cành nên tránh mua vào ban trưa, lúc nắng gắt.

Dù cành mới được cưa cắt nhưng đem về giữa trời nắng gió thì cành và các nụ hoa sẽ bị héo, dù về có siêng tưới nước cũng khó tươi tốt lại được. Vì vậy, chỉ nên mua mai cành vào lúc sáng sớm hoặc về đêm (chợ đêm Tết), vì vào những giờ giấc đó khí trời mát mẻ.

✓ Tránh chọn mua các cành dù đẹp mà nụ hoa đã héo rủ xuống.

Đây là những cành đã được cưa cắt từ hôm trước, do ế chợ nên tồn đọng lại. Có thể đó là cành mới cắt nhưng bị thời tiết trong ngày quá nóng bức nên hoa mới héo rủ. Lỡ mua những cành mai hoa héo này dù về nhà có ngâm cành vào nước nụ hoa cũng không thể tươi lại. Mà dù nụ có tươi được thì sau này hoa nở cũng không bung hết cánh và lại mau tàn.

✓ Chọn những cành có gốc to lớn, bên ngoài là lớp vỏ sần sùi (tức cành đã già) và trên cành các nụ hoa đều tươi tốt.

Nên nghi ngờ những cành mà người bán trước đó đã thui lửa ngay chỗ bị cưa cắt, vì có thể đó là cành đã được đốn trước đó một hai ngày do ế chợ mới còn lại(?).

✓ Cành mai mới mua về trước khi chưng vào lộc bình phải hơ (đốt sơ) trên lửa phần cuối cành ngay chỗ bị cưa cắt, như vậy cành sẽ tươi lâu, hoa nở đẹp lại lâu tàn. Đốt như vậy nhằm mục đích làm các tế bào ở chỗ lớp vỏ bị cắt sẽ chết, dẫn đến việc làm tắc nghẽn các mạch libe giúp các chất bổ dưỡng được giữ lại trong cành, chứ không bị hòa tan vào nước. Lộc bình cắm cành mai phải chứa lưng chừng nước, và nước này mỗi ngày nên thay một lần. Mỗi lần thay nước mới nên hòa một viên thuốc Aspirine, giúp cành mai được tươi lâu hơn…

✓ Cách chọn mai chưng Tết: Ngày tết nếu trong phòng khách chưng một vài cây mai có dáng thế đẹp, cành nào cũng chi chít những cành hoa đang đua nhau khoe sắc vàng tươi tắn,sẽ làm nổi bật sự sang cả, sự tươi vui và đậm đà hương vị Tết thêm lên.

Do lẽ đó, với người dư ăn thừa để, Tết đến họ sẵn sàng bỏ ra tiền triệu để tìm mua cho được cây mai thật đẹp, thật vừa ý để trang hoàng phòng khách, và cũng hy vọng rước được trăm điều may và vạn điều lành vào nhà mình…Muốn chọn mua được cây mai đẹp vừa ý để chưng Tết, mới quí vị tham khảo những điều chúng tôi nêu ra dưới đây:

✓ Nên mua tại vườn mai mình đã từng quen biết, hoặc đến các vườn mai lớn có “thương hiệu” lâu năm, hy vọng sẽ giữ uy tín với khách hàng, như vậy đỡ bị lầm hơn là mua những cây mai bán… trôi nổi ở lề đường trong những ngày cận Tết…

✓ Chỉ người có kinh nghiệm mới mua mai trước Tết vài ba tuần, khi trên cây các nụ hoa còn quá nhỏ, nhất là khi cây chưa lặt lá, mà không có sự bảo đảm nào từ người bán! Tốt nhất nên chọn mua mai cây chưng Tết sau ngày 23 tháng Chạp, khi hoa cái đã bung vỏ lụa.

✓ Chỉ chọn những cây mà mình biết chắc đã được trồng trong chậu lâu ngày: Nếu mai mới bứng từ líp trồng lên thì cũng phải còn nguyên bầu đất. Cây mai như vậy mới sống lâu được. Để biết được điều này, ta cần quan sát kỹ lớp đất trên mặt chậu để xem cũ mới ra sao, rồi lay nhẹ thân cây xem gốc có vững vàng hay không…

✓ Nếu bỏ nhiều tiền ra mua cây mai đẹp toàn diện để chơi từ Tết này sang Tết khác, tốt nhất nên đặt điều kiện với chủ vườn mai. Họ sẽ chọn giúp mình cây mai có nhiều ưu điểm từ thân đến hoa. Sau Tết, chở cây mai đó lại vườn để giao cho họ chăm sóc “hộ”đến Tết năm sau ta có cây mai tốt mà dùng. Tất nhiên ta phải trả khoản tiền công chăm sóc…

✓ Nếu tự chọn cây mai ưng ý thì ta phải chọn từ thân đến hoa. Với mai còn tơ, mới trổ hoa vài ba mùa thì thân phải cứng cáp, vỏ trơn láng không bị bong tróc, trầy xước, dù chỉ một vài chỗ. Các cành phải được bố trí linh động, cành không bị gảy giập, không bị sâu bệnh. Sắc lá tươi bóng… Còn mai già thì đòi hỏi có dáng cổ thụ: gốc phải to hơn thân, vỏ gốc sần sùi, có nổi nhiều u nần càng đẹp. Thân cây có dáng cong như tấm lưng còng của người già cả. Mua cây mai già, cành lá có thể khiếm khuyết nhưng hoa thì có đẹp mới chọn mua. Vì cây mai chưng Tết dù đẹp đến đâu mà lượng hoa không đạt, phẩm chất hoa kém thì giá trị của cây cũng bị giảm sút rất nhiều. Họa chăng mua về để dành chơi mùa sau thì được.

Cần phải tìm hiểu kỹ xem (nếu có sự bảo đảm từ người bán càng tốt) cây mai đó thuộc giống gì? Hoa bao nhiêu cánh? Rồi mới quyết định mua hay không. Vì như ta đã biết, tuy là giống mai vàng nhưng hoa mai 5 cánh thông thường có giá khác mà hoa Huỳnh Tỷ, Mai Giảo, Mai Cúc hay Mai Cửu Long lại có giá khác. Sự cách biệt giá cả đó thường cao hơn gấp nhiều lần. Thế nhưng, cẩn thận đến như vậy cũng chưa đủ: cần phải quan sát xem số lượng hoa trên cây mình định mua nhiều ít ra sao? Rồi các nụ hoa có bụ bẫm không? Và nhất là liệu hoa có nở đúng được vào dịp Tết hay không? Vì đây mới là điều quan trọng: Dù cây mai đẹp nhưng hoa lại nở trễ sau Tết thì có bán rẻ cũng chẳng mấy người ham.

Muốn biết hoa trên cây có nở đúng dịp Tết hay không người mua cần phải biết sơ qua về qui trình hoa mai nở ra sao, như vậy mới khỏi bị lầm:

✓ Đến ngày 23 tháng Chạp, ngày tiễn Táo Quân về Trời mà hoa cái trên cây chưa bung vỏ lụa là hoa sẽ nở trễ. Ngược lại, nếu ngày 22 tháng Chạp mà nhiều hoa trên cây đã bung vỏ lụa thì cây mai đó sẽ nở hoa trước Tết một hai ngày.

✓ Còn một vài ngày cận Tết mà nhiều hoa lớn trên cây đã láng bóng, no tròn sẵn sàng bung nở thì các hoa đó có khả năng nở vào ngày 29 hay 30. Ngược lại, đến cận Tết mà các nụ còn non thì cây sẽ nở hoa sau Tết.

Nguyên tắc thường là như vậy, nhưng dù trước đó một tuần ta chọn được cho mình cây mai sẽ nở hoa đúng vào ngày Tết, nhưng trong thời gian cuối năm ngắn ngủi đó thời tiết bỗng nhiên thay đổi đột ngột thì tùy đó mà cây có khả năng sẽ trổ hoa sớm hoặc muộn, chứ không giống như điều ta ước đoán ban đầu: Ví dụ ba bốn ngày trước Tết trời đang nắng mà đổ mưa rào thì hoa mai sẽ nở sớm. Nên ngưng tưới để hãm đà phát triển của hoa lại cho nở đúng ngày… Còn nếu biết chắc là hoa nở trễ, không trùng với Tết thì mấy ngày trước Tết ta thúc cho hoa nở sớm bằng cách tưới phân vô cơ N-P-K vào gốc nhiều lần trong ngày. Pha phân theo tỷ lệ một muỗng canh N-P-K với 10 lít nước.

✓ Những ngày cận Tết, tránh chở cây mai về nhà vào lúc trưa, trời đang nắng gắt. Và cũng tránh đi ngược chiều gió, khiến các hoa lớn dễ rụng, còn các hoa nhỏ bị héo rủ. Tốt nhất là chở vào lúc mát trời như sáng sớm hoặc chiều tối. Trường hợp chở mai bằng xe tải nhẹ trên có mui che thì lại khác.

✓ Chậu mai mới chở về nhà nên đặt vào nơi có bóng râm mát mẻ, ngày đầu năng tưới vài ba lần để cây tươi tĩnh lại (cần tưới với tia nước nhẹ từ ngọn trở xuống). Tối lại, rê chậu ra sân để hứng sương.

✓ Ngày Tết chưng mai trong phòng khách nên đặt chậu vào nơi cố định đã chọn trước. Tránh bưng chậu qua lại đổi chỗ nhiều lần. Lộc bình cắm mai cành cũng như chậu mai phải để cách xa quạt máy, và tránh gần lối đi dễ bị người nhà, nhất là trẻ em qua lại va chạm vào. Mọi sự va chạm dù nhẹ cũng lay động cành mai dễ làm cho hoa rơi rụng.

✓ Trong ba ngày Tết, chậu mai đặt trong phòng khách không cần thiết phải tưới nhiều nước và cũng giảm thiểu số lần tưới lại. Tối cũng không nên bưng chậu ra sân hứng sương, vì bên ngoài có thể có gió to…

Chậu mai chưng trong phòng khách dịp tết nếu đã cũ hoặc bị sứt mẻ đôi chỗ nên dùng giấy đỏ bao quanh lại bên ngoài. Màu đỏ cũng được đánh giá là màu của may mắn, của thịnh vượng.