THAO TÁC SÁNG TẠO “MỖI CÀNH THÀNH CÀNH” Quan sát trong tự nhiên,

Chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy các cành cây mọc xen kẽ, nâng đỡ cho nhau và theo những mạch rõ ràng. Việc tạo tác của chúng ta là thể hiện rõ một cách chi tiết vẻ đẹp của các đường cong, khúc gấp... mịn màng và mỗi cành đều có một mạch chính riêng biệt.

Tĩnh mạch chính (nhánh chính, như trong Hình 1) Tĩnh mạch phụ (nhánh cấp một, như trong Hình 2) Tĩnh mạch nhỏ (nhánh nhiều cấp, như trong Hình 3) và góc ngang của các nhánh con (đầu nhánh, như trong Hình 4).

Hình 1 – Tĩnh mạch chính (Nhánh chính)

Hình 2 – Cách tĩnh mạch phụ, thứ cấp (Nhánh cấp 1)

Hình 3 – Nhánh nhiều cấp (Phân chi nhiều cấp)

Hình 4 – Góc nhìn ngang của các cành con

Các tĩnh mạch của nhánh phải rõ ràng và xuyên suốt. Không bắt chéo và cản trở nhau, mỗi nhánh đi theo con đường riêng. Tất cả các cành và gân lá, lớn và nhỏ, tạo thành cấu trúc tổng thể của cây, và mỗi mạch là một cấu trúc bộ phận độc lập, tách ra thành một cây nhỏ hoàn chỉnh.

Hình dáng và bố trí các chi nhánh hỗ trợ tuân theo yêu cầu của hình dạng tổng thể, các loại cây khác nhau hỗ trợ chi nhánh có các hình thức thể hiện khác nhau.

Ví dụ về các hình dạng chi nhánh cơ bản:

• Cành móng gà Các nhánh của nó có trật tự rõ ràng, rậm rạp nhưng không phức tạp, lực và cong, các nhánh thô và đoản, các gân chính và phụ tương đối lớn, hình dạng giống như chân gà, trông gai góc và cuốn hút, góp phần tạo nên cho tác phẩm hùng vĩ và uy nghi.

Hình 5 – Cành móng gà

• Cành sừng hươu Hình dạng cành giống với cành móng gà, nhưng các nhánh tương đối dài, góc nhọn nhỏ, hình dạng giống như sừng hươu. Mạnh mẽ mà lại uyển chuyển nhẹ nhàng, thường phối hợp với những cây dáng đại thụ.

Hình 6 – Cành sừng hươu

• Phiêu chi (Cành kéo dài) Chủ yếu là phần hỗ trợ nhánh dài nhất. Vân chính của nó rõ ràng, cong và mịn. Sau khi phần hỗ trợ được giải phóng, nó hơi kéo dài xuống phía dưới, các nhánh mạnh mẽ, sang trọng và thanh lịch, phần lớn phù hợp với dáng cây to hùng vĩ, những cành nổi dài hơn được gọi là cành nổi lớn, có tính năng động hơn, và thường được dùng để cân bằng sức sống của cây theo hướng đối diện với đường chéo của thân cây.

Hình 7 – Phiêu chi

• Cành rơi Đặc điểm mạnh mẽ, thường được đặt ở những nơi mà có vị trí tương đối nổi bật, vị trí trống khuyết hoặc do thế cây mà cần tăng cường hiệu quả làm nền, nâng cao sức hấp dẫn nghệ thuật. Hình thái và cảm giác hiểm trở tăng thêm độ hiểm dốc của thế cây. Cành chính đột nhiên gấp xuống rồi quay ngược trở lại, kết cấu chặt chẽ.

Hình 8 – Cành rơi

• Cành rủ xuống Là một loại cành giống như hình liễu rủ, cành của cây nho... Toàn bộ chi hướng xuống dưới, tự nhiên và mềm mại, duyên dáng và nhẹ nhàng, nhưng đôi khi lại là vô cùng mạnh mẽ.

Có 3 kiểu cành rủ (Hình 9-10-11).

Hình 9 – Rủ thông thường

Hình 10 – Cành Liễu rủ

Hình 11 – Cành Nho rủ

ngọn của mỗi cành đã thành từng cụm, chỉ giữ lại độ dài 2cm, phần thừa thì cắt bỏ; khi các nhánh của bộ phận khác mọc mầm thì dùng tay ngắt bỏ, có thể đạt được hiệu quả thưởng lãm tốt nhất trong thời gian dài.

2. Hình ảnh thực tế của một cành thành cảnh

(1) Cành rơi. (Hình 3-53). Trước khi cắt tỉa Sau khi cắt tỉa Hình 3-53 Cành rơi

(2) Cành ôm trăng. Đặc điểm là bên trái và bên phải tách ra tự nhiên, giống như tư thế ôm trăng, cong và gấp kết hợp mượt mà, hình dáng xinh đẹp mỹ miều, là hình dáng nhánh mới thường thấy trong cách dùng cành vươn ngang làm tầng nhánh (Hình 3-54). Trước khi cắt tỉa Sau khi cắt tỉa Hình 3-54 Cành ôm trăng

(3) Cành bay ngang. Đặc điểm gần chiều cao giả định hoặc hơi nghiêng xuống, các nhánh tương đối đơn giản, là hình dáng nhánh phổ biến được dùng trong tạo tầng nhánh, mục đích là tăng cường sự thay đổi (Hình 3-55).

Hình 3-55 Cành bay ngang

(4) Cành đâm chéo. Đặc điểm là nó vươn chéo đến một vị trí nào đó nhưng cường độ vừa đủ, thế gấp khúc có mộ lực tấn công mạnh mẽ, càng thể hiện phần chân cành trong tầng nhánh ổn định chắc chắn, được dùng cho khoảng trống của cành trong tầng nhánh (Hình 3-56).

Hình 3-56 Cành đâm chéo

(7) Cành vớt trăng. Tham khảo hình thức vớt trăng đáy nước để thiết kế dáng cành, càng thanh lịch và bắt mắt (Hình 3-59).

(8) Cành vòng cung. Đặc điểm là sau khi hình thành tự nhiên thì thuận theo đặc điểm hình dáng đó mà tiến hành cắt bỏ hoặc giữ lại, có tác dụng thay đổi (Hình 3-60).

Hình 3-60 Cành vòng cung

Dưới đây là nội dung văn bản được trích xuất từ các hình ảnh bạn cung cấp, tiếp tục được sắp xếp lại theo đúng thứ tự số trang của sách (từ trang 146 đến trang 151) để đảm bảo mạch nội dung liền mạch:

(9) Cành gấp khúc. Đặc trưng các điểm gấp khúc dày đặc và nhiều điểm cắt, các nhánh thô dày thể hiện nét gồ ghề cổ xưa, già cỗi, mất khá nhiều thời gian (Hình 3-61).

(10) Cành bình xạ (bắn thẳng). Đặc điểm là về cơ bản thì sắp xếp ở vị trí giả định, kết hợp giữa cong gấp khúc và tròn vòng cung, có cương có nhu, hình thành tự nhiên, là dáng cành được sử dụng để tranh thủ thời gian cùng trưởng thành một lúc với các cành khác, có thể nhận được kết quả rất tốt (Hình 3-62).

(11) Cành nền. Có tác dụng tô điểm và che lấp chỗ trống.

Hình 3-63 Cành nền

(12) Cành treo. Đặc điểm là vươn ngang đến một mức độ nhất định rồi lập tức gập xuống tạo sự hiểm dốc cheo leo, tăng cường động thế và sức mạnh. Thường được sử dụng ở phần bên ngoài, sáng tạo thêm dáng cành nhánh (Hình 3-64).

Trước khi cắt tỉa Sau khi cắt tỉa Hình 3-64 Cành treo

(13) Cành tự nhiên. Được hình thành tự nhiên, chỉ cắt tỉa thêm một chút là được dáng cành tự nhiên đơn giản gọn gàng, có tác dụng so sánh và biến đổi so với các cành khác trong cùng một khung cảnh (Hình 3-65).

Trước khi cắt tỉa Sau khi cắt tỉa Hình 3-65 Cành tự nhiên

(14) Cành rủ. Thiết kế ở bộ phận không đủ lý tưởng sẽ có thể phát triển nhanh chóng, trưởng thành đồng bộ với các cành khác (Hình 3-66).

Trước khi cắt tỉa Sau khi cắt tỉa Hình 3-66 Cành rủ

(15) Cành xoáy thấp. Độ cong gấp của các cành rõ ràng, tỷ lệ độ thô và độ mạnh cũng thích hợp, tự thân biến hóa mạnh hơn, tập trung nghiêng vào vẻ đẹp hình thái, có tác dụng vẽ rồng thêm mắt (làm cho tác phẩm sống động như thật) trên toàn bộ khung cảnh (Hình 3-6).

Hình 3-67 Cành xoáy thấp

(16) Cành lơ lửng (cành lưỡi câu). Hình dạng giống như một lưỡi câu cá, có cảm giác sống động, tự nhiên và phóng khoáng (Hình 3-68).

Trước khi cắt tỉa Sau khi cắt tỉa Hình 3-68 Cành lơ lửng

(17) Cành dị hình. Các cành tùy ý không theo quy tắc có cảm giác thiên nhiên vì được hình thành tự nhiên (Hình 3-69).

Dáng 1 Dáng 2 Hình 3-69 Cành dị hình

(18) Cành móng gà (Hình 3-70). Dáng 1 Dáng 2 Hình 3-70 Cành móng gà

(19) Cành treo vách núi. Đặc điểm là mở rộng không gian biến đổi, dựa vào hướng mọc của các cành khác nhau tạo thành các điểm, nét, mặt, vẽ ra một bức tranh tuyệt đẹp (Hình 3-71).

Trước khi cắt tỉa Sau khi cắt tỉa Hình 3-71 Cành treo vách núi

(20) Cành thông thường I. Đây là dạng cành có tính tiêu biểu nhất, nhánh chính cố gắng vươn ngang theo chiều cao giả định, nhánh phụ rẽ sang hai bên trái phải nhưng sắp xếp lệch nhau, tương đối gọn gàng chỉnh tề, được sử dụng khá nhiều trong sáng tạo (Hình 3-72).

Hình 3-72 Cành thông thường I

(21) Cành thông thường II. Trên cơ sở chiều cao khống chế, cố gắng vươn dài theo hướng hơi chúi xuống, tránh cành nhánh phát triển theo chiều dọc do tập tính sinh trưởng, mất đi tầng lớp và làm giảm hiệu ứng nghệ thuật (Hình 3-73).

Trước khi cắt tỉa Sau khi cắt tỉa Hình 3-73 Cành thông thường II